Lata 1883 - 1899 -- Prehistoria

---

W 1883 roku niewielka grupa przyjaciół, zebrana wokół niejakich Panów Han Dade'a, Carel Reeser'a, oraz Floris Stempela, postanawia założyc niewielki klub futbolowy o nazwie Union Amsterdam, dzięki któremu wiele sympatyków piłki kopanej mogło rozwijać swoje umiejętności. Union zapisał się jedynie swoją nazwą ponieważ już od roku 1884 nazwa klubu w/w przyjaciół brzmiała "Foot-Ball Club Ajax", na cześć wojownika Ajaksa Wielkiego. Więcej o genezie nazwy Ajax możecie przeczytać tutaj. W okresie tym, do ciekawostek zapisał się fakt, iż Han Dade był pierwszym posiadaczem prawdziwej piłki skórzanej.

W początkowym okresie istnienia "Foot-Ball Club Ajax" mecze swoje rozgrywał na skrajnej dzielnicy Overtoom, miasta nazywającego się Niewuwer Amster. Obszar ten był poza granicami Amsterdamu. Niewiele wiadomo jednak o wynikach tego sympatycznego klubu przyjaciół. Rozgrywki były ograniczone tylko do gier z zaprzyjażnionymi mieszkańcami miasta Amsterdam. W kronikach zachowało się jednak to, iż kolory czerwieni i bieli były używane tuż po utworzeniu klubu, mniej więcej od połowy maja 1894 roku. Bardzo ważnym elementem gry była wówczas gra fair-play. Jeden z pierwszych przepisów dla "Foot-Ball Club Ajax" z Niewuwer Amster uformowany w 1893r. oświadczał, iż gracze tego klubu powinni akceptować oraz dostarczać miłej i zdrowej rozrywki dla pobliskiej ludnosci.

Pod koniec XIX wieku w klubie istniała już mała dyscyplina, a to dlatego ażeby chronic grę od kompletnej dezorganizacji. Ajax opracował wtedy system karnych klauzul. Grzywny stosowane były np. za nieobecnosc bez zawiadomienia o tym kapitana klubowego, a także niestosowne słowa i czyny, nie przykładanie się do gry. Grzywny klubowe były płacone w obrębie dwóch tygodni od daty danego meczu. W czerwcu 1894 roku udało się wprowadzić karty członkowskie. Jedną z tych najstarszych po dziś dzień można oglądać w klubowym muzeum na stadionie Amsterdam ArenA.

W 1896 roku miasto Amsterdam "pchnęło" do przodu swoje budownicze plany, przenosząc obszar klubu na tereny miasta. Na terenach ówczesnego boiska miały powstać nowe osiedla... Gracze odeszli do innych drużyn, a Ajax jako klub był bliski końca.

Lata 1900 - 1906 -- Początki istnienia

---

Jest koniec XIX stulecia. Po bardzo entuzjastycznym starcie, Ajax mimo wszystko odgrywa w samym Amsterdamie dość anonimową rolę. W ówczesnym okresie kolejne małe kluby, rosły jak grzyby po deszczu, bijąc zdecydowanie Ajax popularnoscią wśród zwykłych mieszkanców, przejawiających sympatię do piłki kopanej. Widząc tak złą sytuację swojego zespołu, na bardzo oryginalny pomysł wpadli główni założyciele klubu, panowie Stempel, Dade, i Resser. Otóż wymieniona trójka dżentelmenów, na początku 1900 roku, postanawia napisać i porozsyłac listy wzywające oraz powołujące, zainteresowanym osobom do możliwości rozważenia i tym samym utworzenia "kompletnie nowego klubu piłkarskiego". Chcieli także przy okazji polożyc definytywny kres istnienia starego, bezowocnego, i nieudanego Ajaxu.

W niedzielę 18 marca 1900 roku, w kawiarni o nazwie "Cafe Oost-Indie" w Kalverstratt w Amsterdamie, spełniła się ich nowa mysl i założony został nowy klub Football Club Ajax z siedzibą w mieście Amsterdam. Nowy klub z miejsca oczywiście przyjęty został do prestiżowej organizacji o nazwie "Amsterdamse Voetbal Bond"- AVB, czyli po prostu "Amsterdamski Zwiazek Pilki Noznej", a także wydzierżawił na północy miasta (Amsterdam Noord) popularne przez miejscową ludność tereny rekreacyjne z boiskiem włącznie. Tam też FC Ajax Amsterdam rozgrywał swe mecze w roli gospodarza. 29 września 1900 roku "nowy" Ajax rozgrywa swój pierwszy oficjalny mecz z zespołem DOSB, pokonując go 2-1. Pierwsze lata po oficjalnym utworzeniu nie były złe dla nowego klubu. Ajax dwukrotnie osiągnął drugą pozycję w mistrzowskich rozgrywkach wspomnianej AVB, zaś pierwszym klubowym trofeum był medal za najwyzszą średnia ilość strzelonych goli w lidze. Dosyć dobre wyniki klubu zostały ukoronowane i nagrodzone 8 kwietnia 1901 roku, kiedy to Ajax zaliczyl i rozegrał swoj pierwszy oficjalny mecz wyjazdowy. Rzecz miała miejsce w miescie Haarlem, otoż w towarzyskim meczu Ajax pokonał tam zespół nazywający się ...Oranje, które było niczym innym jak Holenderska Druzyna Narodowa. Ajax wygrał to spotkanie wynikiem 4:1. Po tym wydarzeniu klub został zaproszony i oczywiscie skorzystał z propozycji dołączenia do... Holenderskiego Związku Piłki Nożnej (Nederlandse Voetbal Bond/NVB) i w pierwszych latach Stowarzyszenia awansował z trzeciej do drugiej ligi.

W roku 1902 Amsterdamski Związek Piłki Nożnej (AVB) po raz pierwszy postanowił zaprosić piłkarzy Ajaxu Amsterdam do udziału w bardzo prestiżowych jak na tamte warunki i czasy rozgrywkach pod nazwą "Gouden Kruis" czyli "Złoty Krzyż". Nie było to nic innego, jak mały, srebrny talerz metalu! Notabene, puchar ten jest rozgrywany do dnia dzisiejszego, ale przez kluby amatorskie. W początkowym okresie występów Ajaxu we wspomnianym turnieju, o główną nagrodę walczyło raptem 8 najlepszych drużyn, więc sam udział w tychże rozgrywkach był swego rodzaju wyróżnieniem i uznaniem dla Ajaxu. Mimo, iż Ajax był debiutantem w tych rozgrywkach na koniec sezonu mógł się poszczycić najlepszą różnicą bramek w tej małej lidze.

Lata 1907 - 1909 -- Pierwsze trofeum

---

W roku 1907 r. piłkarze Ajaxu byli zmuszeni do opuszczenia swoich dzierżawionych terenów na których występowali jako gospodarze, a to ze względu na miejski plan rozbudowy miasta. Latem tegoż roku znaleziono jednak nową, wolną przestrzeń w Middenweg, w mieście Watergrafsmeer. Nie było tam co prawda tak potrzebnych rzeczy, jak szatnie czy woda, ale istniało bardzo dobre połączenie tramwajowe z miastem oraz wiele miejsc dla postronnych dziedzin. Jako ciekawostka niech służy fakt, iż kawiarnia po drugiej stronie ulicy zastępowała i naturalnie służyła jako... szatnia! Nowe klubowe zakwaterowanie było wielkim bodźcem do pracy dla zawodników i działaczy Ajaxu, oraz zachęcało do odnoszenia sukcesów. Toteż w sezonie 1907-1908, Ajax Amsterdam został triumfatorem wspomnianych wyżej rozgrywek o "Złoty Krzyż". Ambicje klubu były jednak wtedy dużo wyższe. W tamtym okresie wszystkie kluby nie mogły zostać promowane do wyższej klasy rozgrywkowej bez rozegrania tzw. gier promocyjnych, dziś nazywanych "barażami". Jedną z największych ofiar tego dziwacznego regulaminu była drużyna "Holland" - klub z trzeciej ligi, który trzykrotnie wygrywał batalię w swej klasie rozgrywkowej, lecz zawsze ponosił porażki w "grach promocyjnych"!. Nigdy więc nie awansował wyżej.... W lipcu 1908 r., Ajax i Holland dokonały fuzji, czyli po prostu połączyły się.

Nie znaleziono nowej nazwy dla klubu, więc postanowiono zostawić Ajax i nie zmieniać barw klubowych, zostając także przy ówczesnym miejscu zakwaterowania. W tym miejscu częściowe podziękowania należą się nowym graczom, włączając w to braci Pelsers, i Ton Koy'a, którzy to podłożyli pewny grunt pod promowanie Ajaxu na wyższy szczebel rozgrywek. 26 grudnia 1908 roku Ajax po raz pierwszy zagrał z drużyną zagraniczną. W meczu z belgijskim Daringiem Bruksela wygrał 3-0.W roku 1909 drużyna wygrała po raz kolejny rozgrywki o "Złoty Krzyż".

Lata 1910 - 1914 -- Długo oczekiwany awans

---

W roku 1910 ówczesne kierownictwo Ajaxu, zadecydowało by klub zawsze był gotowy walczyć o najwyższe laury w lidze, toteż zdecydowano stworzyć kampanie mającą na celu zbiórke funduszy, która pozwoliłaby sprowadzić szkoleniowca piłkarskiego z Wysp Brytyjskich. Futbol na Wyspach istniał już od 1871 roku, i właśnie dlatego miał swoją renomę oraz znacznie wyższy poziom. Pierwszym w historii Ajaxu, opłacanym trenerem został Irlandczyk John Kirwan. Człowiek ten przed związaniem się z holenderskim zespołem, pracował w angielskim Tottenhamie Hottspur, gdzie zresztą udowodnił także swoją przydatność jako trener. Pod jego okiem, Ajax wyszedł zwycięsko w rozgrywkach o mistrzostwo drugiej ligi w 1911 roku. W tym samym roku stadion klubowy, zwany "Drewnianym" został poddany rozbudowie, dzięki której mógł pomieścić 10 tysięcy widzów. I wreszcie miał ...szatnię, której tak bardzo wcześniej brakowało.

Klub w końcu dostał także szanse gry w barażach o pierwszą lige. W decydującym, zaciętym, i szalenie nerwowym meczu przeciwko drużynie z miejscowości Breda, padł bezbramkowy rezultat, który oznaczał długo oczekiwaną promocje. Ajax wreszcie mogł zagrać na najwyższym szczeblu rozgrywek. Awans dodał przysłowiowych skrzydeł, zarówno kierownictwu jak i samym piłkarzom. Były też inne nagrody sportowe, mianowicie lewoskrzydłowy pomocnik Ge Fortgens jako pierwszy w historii klubu został powołany do narodowej druzyny Holandii. Dnia 19.3.1911 roku pomógł on w znaczny sposób pokonać reprezentacje Belgii na jej terenie w Antwerpi, wynikiem 3:1. W tym czasie prezesem klubu nie był już Floris Stempel. W styczniu 1910 roku zrezygnował ze swojej funkcji i wyemigrował do Indii Zachodnich. Niestety w czasie rejsu jego statek zatonął.

Gdy zespół awansował do najwyższej ligi, musiał zmienić barwy klubowe, gdyż takie same nosili piłkarze Sparty Rotterdam, która ze względu na dłuższy staż w tych rozgrywkach miała większe prawo do ich posiadania. Tym samym latem 1911 roku Ajax Amsterdam wybrał białe stroje z czerwonym pasem po środku, w któych to gra po dziś dzień.

W pierwszym sezonie rozgrywek klub zajął 8. pozycję, dzięki czemu zdołał utrzymać się w najwyższej klasie rozgrywkowej. Mniej więcej w połowie roku 1912, Ajax wyjechał po raz pierwszy na zagraniczne tournee. MTK Budapeszt nie dał Ajaxowi żadnych szans i rozgromił go aż 5-1. Podobnie było z austryjackim Wiener SC, jednak tam rozmiary porażki były mniejsze. Ajax przegrał 2-0.W kolejnyhc sezonach Ajax potrafił utrzymać się w najwyższej klasie rozgrywkowej. Kryzys przydeł w roku 1914, kiedy to po raz pierwszy i ostatni zaliczył spadek do niższej ligi.

Lata 1915 - 1919 -- Mistrzostwo kraju

---

Jak już wiemy klubowy awans Ajaxu Amsterdam do najwyższej klasy rozgrywkowej, w roku 1911, niestety okazał się kompletnym niewypałem i był bardzo krótkotrwały. Krótkotrwały dlatego, bo już w ciągu rozgrywek sezonu 1913-1914, nastąpiła relegacja do drugiej ligi. Z tegoż to powodu Ajax praktycznie się rozpadł, ponieważ wielu mocno niezadowolonych zawodników postanowiło się przenieść do innych zespołów. Na szczęscie pojawił się ktoś, kto odwrócił losy klubu. 1 lipca 1915 roku, Anglik John "Jack" Reynolds - zaczyna budować nową drużynę, która okazała się trzykrotnym triumfatorem rozgrywek ligowych. Jakość gry Ajaxu była dosyć dobra, lecz powrót do pierwszej ligi dość trudny. Dlatego, w 1917 r., gdy Ajax osiągnął to zamierzenie, uznano ten wyczyn za dużą niespodziankę. Ku uldze wielu ludzi zainteresowanych rozgrywkami piłkarskimi, Ajax jako całkowity zwycięzca drugiej ligi, zgodnie z decyzją NVB, zyskał możliwość ponownej rywalizacji z najlepszymi w pierwszej lidze.

I właśnie w sezonie 1917-1918, Ajax sięgnął pierwszy raz po mistrzoswo Holandii. 9 czerwca 1918 r., Ajax z zawodnikami takimi jak Henk Hordijk, Jan van Dort, Theo Brokmann, Wim Guppfert i Jan de Natris dokonał rzeczy z pozoru niemożliwej, albowiem zwyciężył narodowe rozgrywki bez choćby jednej porażki! Kolejny sezon również przynióśł podopiecznym Anglika kolejny tytuł mistrzowski.



Lata 1920 - 1929 -- Bardzo chude lata

---

Pomimo występów klubu w pierwszej lidze, rezultaty Ajaxu były jednak bardzo mierne w tym okresie. Gwiazdy zespołu odeszły do bardziej znanych klubów, bądz wykruszyli się przez kontuzje. W okresie tym, także trener Jack Reynolds przeszedł do lokalnego rywala - Blau-Witt, dokładnie w 1925 roku. W latach 20' Ajax to nie tylko piłka nożna. Klub się stale rozwijał, poszerzał swoje sekcje, i tak była sekcja lekkoatletyczna, w 1922 powstała sekcja baseballowa, a w 1924 drużyna krykietowa. Klub miał także pod swoimi skrzydłami "Ajax Yazzband". Piłkarze kilka razy marnowali swoje szanse na mistrzostwo, dokładnie w ostatniej chwili. W tym okresie klub miał zdecydowanie mało miłych chwil. 9 października 1922 roku, Ajax po raz pierwszy zagrał ze swoim jak się później okaże największym ligowym rywalem - Feyenoordem Rotterdam i oficjalnie zremisował 2-2. Piszemy, że oficjalnie, gdyż 3 bramka dla Ajaxu nie została uznana. Według zawodników z Rotterdamu piłka nie przekroczyła linii bramkowej pełnym obwodem, a na domiar złego federacja piłkarska to potwierdziła, unieważniając tą 3 bramkę. Piłkarze Ajaxu jeszcze w tym samym roku odkłuli się za krzywdzącą ich decyzję i w kolejnym meczu odnieśli przekonujące zwycięstwo 2-0.

W roku 1928, Reynolds powrócił do Ajaxu, oczywiście w charakterze trenera, by już wkrótce święcić z drużyną z Amsterdamu ogromne tryiumfy...

Lata 1930 - 1939 -- Złoty wiek Ajaxu

---

Jeśli chodzi o lata trzydzieste w historii sportowej Ajaxu, określane są one obok lat siedemdziesiątych jako "Złoty Wiek" klubu. Ciekawostką może być wynik klubu z roku 1930, który nazwano absolutną katastrofą - otóż Rapid Wiedeń pokonał Ajax ...16:2!!! Jednak była to jedyna taka wpadka, gdyż w ciągu tychże prawie 10 lat Ajax wielokrotnie wygrał mistrzostwo ligi. Głównym, namacalnym znakiem "Złotego Wieku" była budowa nowego stadionu piłkarskiego "De Meer". Budowa ta nie tylko spowodowana była tym, iż na mecze Ajaxu przychodziła coraz to większa liczba widzów, lecz także tym, że Urząd Miasta w miejscu dotychczasowego drewnianego obiektu, postanowił budować domy. Pomimo narodowego kryzysu ekonomicznego klub zdołał wybudować nowy większy stadion. W oficjalnym meczu otwarcia "De Meer", 9 grudnia 1934 roku, Ajax pokonał nieistniejący już francuski zespół o nazwie Stade Francais, wynikiem 5-1.

W okresie "Złotego Wieku" dokładniej mówiąc w latach 1929-1942, występował w Ajaxie uważany za najbardziej produktywnego gracza w historii klubu Piet van Reenen. W 235 ligowych meczach zdołał strzelić niesamowitą liczbę 272 goli!!! Jest on również rekordzistą strzelonych goli w jednym meczu, mianowicie 3 kwietnia 1932 roku, w meczu przeciwko Veendam, ustrzelił 7 bramek!. W tamtym okresie głównymi rywalami Ajaxu były ekipy Feyenoordu, i Go Ahead. W okresie "Złotego Wieku" Ajax zanotował też najwyższą wygraną, otóż 11 stycznia 1931 roku, pokonał VUC aż 17-0!!!. Ciekawostką jest tu fakt, że na cześć ówczesnego klubowego kapitana Wima Anderiesena, który na codzień był policjantem, w 1955 roku, nazwano ulicę w rozbudowywanym mieście.

---