AjaxPoland.com - vortal polskich kibiców klubu Ajax Amsterdam

Amsterdam jest największym holenderskim miastem, położonym w prowincji Nordholland (Holandia Północna) nad rzeką Amstel oraz nad licznymi kanałami. Jest konstytucyjną stolicą Holandii, mimo że wszelkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa innych państw mieszczą się w Hadze. Nazywany często Wenecją Północy Amsterdam poprzecinany jest siecią kanałów (3 główne, półksiężycowate, ułożone równolegle do siebie oraz mniejsze łączące je ze sobą) co powoduje, że miasto składa się z wielu wysepek. Część terenu miasta znajduje się poniżej poziomu morza.
Obecnie Amsterdam wraz z przedmieściami zajmuje powierzchnię 219 kilometrów kwadratowych, z czego 166 km2 zajmuje ląd, a 53 km2 to powierzchnia wody. Według danych ze stycznia 2009 roku miasto zamieszkuje 762,057 mieszkańców. Wraz z mieszkańcami satelitarnych miasteczek, które tworzą wraz z Amsterdamem jeden organizm liczba ta zwiększa się niemal dwukrotnie.

Władzę w mieście sprawuje burmistrz. Obecnie na tym stanowisku zasiada członek Holenderskiej Partii Pracy Job Cohen.

Historia miasta:

Pierwsze wzmianka o Amsterdamie pojawiła się w certyfikacie z 27 października 1275 roku, w którym to wspomina się, że ludzie, którzy zbudowali most oraz tamę (1250 rok) na rzece Amstel, zwolnieni są z opłat za przekraczanie rzeki, które dotychczas pobierał hrabia Holandii Floris V, pod którego jurysdykcją jako biskupa Utrechtu znajdowały się te ziemie. Mieszkańcy opisani są tam jako homines manentes apud Amestelledamme. W 1327 roku nazwa miasta przypominała już bardziej tą współczesną – Aemsterdam. W październiku 2008 roku historyk Chris de Bont zasugerował, że tereny na których obecnie znajduje się miasto mogły być już wykorzystywane w drugiej połowie X wieku, jednak nie oznacza to, że istniała tam wówczas osada. Prawdopodobnie z terenów tych wybierany był torf, który służył jako paliwo opałowe.

Prawa miejskie Amsterdam uzyskał w roku 1300 lub 1306. W XIV wieku miasto zaczęło prężnie się rozwijać głównie dzięki kupcom z Ligi Hanzeatyckiej. Sprowadzano piwo z Hamburga, handlowano śledziami oraz drewnem i zbożem.

Ważnym wydarzeniem z tamtego okresu jest tzw. „cud amsterdamski” 12 marca 1345 w jednym z domów przy Kalverstraat wrzucono do ognia hostię, która nie spłonęła. Wydarzenie to przyciągać zaczęło do miasta wielu pielgrzymów. Wspomnieniem tamtych dni jest odbywająca się do dziś dnia procesja zwana Stille Omgang.
W 1400 roku Amsterdam liczył sobie 3000 mieszkańców, a pod koniec XV wieku powstały trzy główne kanały Singel, Kloveniersburgwal i Geldersekade.

Pod koniec XVI wieku wielki wkład w rozwój miasta wniosły rejsy pierwszych statków do Indii, które to wypływały z poru w Amsterdamie. Wiek XVII to tzw. złoty wiek Amsterdamu. Miasto stało się głównym udziałowcem w zyskach Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. Do portu zawijały statki z Indii, jak również z rejonów mrzabałtyckiego, Sri Lanki i Brazylii. W latach 1613-1662 wykopano system kanałów według koncentrycznego układu Grachtengordel, w wyniku czego powierzchnia miasta powiększyła się czterokrotnie. W XVII wieku populacja miasta wynosiła 210 000 ludzi. W większości byli to protestanci. W okresie tym nad miastem pojawiały się też czarne chmury. Do dziś wspomina się epidemię dżumy, która wyniszczyła 10% populacji Amsterdamu. W tym czasie w Amsterdamie mieszkali i tworzyli pisarze, poeci min. malarz Rembrandt. W późniejszych latach miasto rozwijało się dzięki kontaktom handlowymi z koloniami.

Koniec XIX wieku to drugi złoty wiek. W Amsterdamie wybudowano w tym okresie wiele muzeów, nowy dworzec kolejowy. Miasto zyskało bardzo wiele wskutek trwającej w tym czasie w Europie rewolucji przemysłowej. Zbudowano kanał łączący Amsterdam z Morzem Północnym oraz z Renem, co wzbudziło wówczas zachwyt w całej Europie i na świecie.Wraz z rozpoczęciem pierwszej wojny światowej miasto stanęło w obliczu klęski głodu, mimo że Holandia zachowała neutralność w trakcie tego konfliktu. Amsterdam ucierpiał również w trakcie II wojny światowej. Faszyści wywieźli z miasta do obozów koncentracyjnych ponad 100 tysięcy ludności pochodzenia żydowskiego. Po wojnie miasto zaczęło się rozrastać. Powstały nowe dzielnice min. Slotervaart i Osdorp, w których budowano duże przestrzenne mieszkania z ogrodami i dużymi balkonami. Powstało także wiele parków i miejsc wypoczynku. Obecnie zajmują one przeszło 12% powierzchni miasta. W roku 1977 oddano do użytku pierwszy odcinek metra. Lata 80 XX wieku to okres napływu do miasta wielu emigrantów głównie z Maroka, Turcji i Surinamu.

Architektura i urbanistyka:

Główną ulicą miasta jest Damrak, która łączy się z inną ważną ulicą Rokin. Najstarsza część miasta nazywa się de Wallen i rozciąga się na wschód od Rokin, obejmując między innymi znany na całym świecie Red Light District. Na południe od de Wallen zanjduje się stara dzielnica żydowska Waterlooplein. Wszystkie te tereny znajdują się wewnątrz systemu kanałów Grachtengordel. Poza tym obszarem znajduje się stara dzielnica zamieszkana przez klasę robotniczą zwana Jordaan i de Pijp. Poza obrębem kanałów znajduje się też Museumplein, na którym znajdują się najważniejsze amsterdamskie muzea oraz powstały w XIX wieku Vondelpark.
Od XVII wieku miasto praktycznie nie zwiększało swojej powierzchni a życie koncentrowało się na terenach wewnątrz systemu wielkich kanałów. Dopiero w XIX wieku Samuel Sarphati opracował plan ekspansji miasta na podstawie planów Paryża i Londynu. Głównym celem oprócz wygody mieszkańców był też aspekt zdrowotny. Większość nowych dzielnic zamieszkała głównie klasa robotnicza. Kolejny duży rozwój miasta nastąpił po II wojnie światowej kiedy to nowe dzielnice zaczęły powstawać w każdej części Amsterdamu.

Architektura Amsterdamu ma bogatą historię. Najstarszym budynkiem w mieście jest znajdujący się na de Wallen Oude Kerk (Stary Kościół) zbudowany w 1306 roku. Najstarszym zachowanym drewnianym budynkiem jest zbudowany w 1425 roku het Houten Huys mieszczący się na Begijnhof. Jest on też doskonałym przykładem architektury gotyckiej. Od XVI wieku drewniane budynki zaczęto zastępować murowanymi. Wiele z nich powstało w stylu renesansowym, który w Amsterdamie zyskał charakterystyczną dla miasta formę. W XVII wieku, podobnie jak w całej Europie, dominował styl barokowy. W Amsterdamie działali znani w tamtym czasie architekci Jacob van Campen, Philip Vingboons oraz Daniel Starpaert. Najbardziej znanym budynkiem z tamtego okresu jest Royal Place na Dam Square.

Od 1815 roku przestano budować w stylu barokowym i do głosu doszły różne neo-style, między innymi popularny wówczas styl neogotycki. Pod koniec XIX wieku dominującym stylem był Jugendstil oraz Art Nouveau. Przykładem Jugendstil są domy przy Museum Squere. Ostatnim niezwykle popularnym stylem przed nastaniem ery współczesnej był Art Deco. W Amsterdamie wytworzył się specyficzny odłam zwany szkołą amsterdamską. W styly tym powstawały całe dzielnice między innymi Rivierenbuurt.

Herb i flaga miasta:

Herb Amsterdamu to ustawione pionowo trzy krzyże świętego Andrzeja. Historycy nie do końca są zgodni co mają one symbolizować, ale podejrzewa się że związane są one z trzema plagami jakie dotknęły kiedyś miasto, mianowicie ogień woda i dżuma. Od 1489 roku w herbie znajduje się austriacka korona cesarska, którą umieścił tam cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Maksymilian I Habsburg, pod panowaniem którego znajdowało się wówczas miasto.

Od XVI wieku w herbie znajdują się dwa lwy jako symbol republiki. W 1946 roku dodano do niego motto „Dzielni, Zdecydowani, Miłosierni” (Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig).
Flaga Amserdamu, na której również znajdują się trzy krzyże św. Andrzeja jednak ułożone poziomo (na czarno czerwonym tle) została oficjalnie uznana za symbol miasta 5 lutego 1975 roku.

Ekonomia:

Amsterdam jest finansową i biznesową stolicą Holandii. W mieście mają swoje siedziby wielkie koncerny, banki i firmy ubezpieczeniowe min. ABN Amro, Akzo Nobel, Heineken, ING Group, Ahold, TomTom, Delta Lloyd Group. Jest piątym pod względem znaczenia miastem Europy. Ustępuje tylko Londynowi, Paryżowi, Frankfurtowi oraz Barcelonie.

Podczas gdy małe biura ulokowane są głównie w około kanałów to duże korporacje mają swoje siedziby poza centrum. Wielkim finansowym dystryktem jest Zuidas. Oprócz wspomnianych wyżej korporacji mieści się tam min. 5 największych holenderskich firm prawniczych oraz Boston Consulting Group, Accenture oraz World Trade Center Amsterdam.

Zuidas nie jest jedynym centrum biznesowym w mieście. Jest też kilka innych, mniejszych między innymi to w okolicy stacji kolejowej Amsterdam Sloterdijk, gdzie siedzibę ma jedna z największych holenderskich gazet De Telegraaf. Kolejne finansowe dystrykty znajdują się min. w pobliżu Amsterdam ArenA, oraz stacji Amstel, gdzie znajduje się najwyższy budynek w mieście Rembrandt Tower, w którym mieści się siedziba główna Philipsa.

Najstarsza na świecie giełda znajduje się również w Amsterdamie przy Dam Square.

Turystyka:

Według szacunkowych danych rocznie około 3.66 miliona turystów odwiedza Amsterdam. 2/3 wszystkich amsterdamskich hoteli i moteli mieści się w centrum miasta. W mieście znajdują się również popularne w zachodniej Europie B&B. Jeśli okaże się, zę ceny w hotelach są zbyt wysokie lub zwyczajnie nie ma miejsc można skorzystać rozmieszczonych za miastem pół campingowych , które są w stanie obsłużyć do 65 tysięcy turystów rocznie lub zamieszkać w hotelu w jednym z satelitarnych miasteczek. Zdecydowana większość turystów pochodzi z krajów Unii Europejskiej. Spoza Europy najliczniejszą grupą są Amerykanie, którzy stanowią przeszło 14% ogólnej liczby turystów.
Amsterdam przybywającym do niego ludziom oferuje szeroki wachlarz rozrywek, miejsc do odwiedzenia oraz imprez, na które warto się udać. W mieście, które odegrał wielką rolę w życiu kulturalnym i artystycznym Europy, znajduje się bardzo duża liczba muzeów, które stanowią nie lada gratkę dla miłośników sztuki i nie tylko.

Rijksmuseum Amsterdam

Nazwa w języku polskim oznacza Muzeum Narodowe. Utworzono je w 1800 roku w Hadze na wzór muzeów francuskich. 8 lat później przeniesiono je do Amsterdamu, gdzie obecnie (od 1885 roku)znajduje się przy Museumplein. Wśród zbiorów Rijksmuseum znajdują się nie tylko cenne dzieła malarskie, lecz także grafiki, rzeźba, sztuka użytkowa i rękodzieło. Kolekcja malarstwa to ponad 5 tysięcy obrazów reprezentujących malarstwo holenderskie i światowe XV-XIX wieku. Kolekcja malarstwa zawiera dzieła takich malarzy jak: Jacob van Ruisdael, Frans Hals, Johannes Vermeer, Rembrandt i uczniów Rembrandta. Ważna jest także kolekcja sztuki azjatyckiej.

Muzeum van Gogha

Muzeum poświęcone temu wielkiemu holenderskiemu malarzowi i czasom, w których żył. Aktualnie znajduje się tam ponad 200 obrazów mistrza, 500 jego rysunków i 700 listów; jest to największa taka kolekcja na świecie. Oprócz tego zgromadzono tam wiele innych związanych z nim pamiątek, m.in. fotografii i rzeczy osobistych. Do najcenniejszych eksponatów znajdujących się w Muzeum van Gogha należą jego płótna: Jedzący kartofle, Sypialnia w Arles, jeden obraz z cyklu Słoneczników oraz Pole pszenicy z krukami, obraz namalowany na krótko przed śmiercią Vincenta i przez wielu uważany za jego ostatni. Stedelijk Museum Kolejne muzeum znajdujące się na Museumplain. Jest to muzeum, w którym zgromaczono zbiory sztuki nowoczesnej Amsterdami i Holandii. Podziwiać tam można między innymi dzieła Karela Appela oraz Kazmira Malevicha jak również okresowy wystawy malarstwa czy fotografii.

Museum het Rembrandthuis

Nazwa oznacza Dom Rembrandta. Jest to dom przy Jodenbreestraat, w centrum Amsterdamu, gdzie mieszkał i malował holenderski malarz Rembrandt van Rijn w latach od 1639 do 1658 roku, dopóki nie zbankrutował i sprzedał. Muzeum domu Rembrandta ((Museum het Rembrandthuis)) przechowuje obrazy Rembrandta, zawiera dużą kolekcję jego rysunków i miedziorytów, ale nie tylko, bo również obrazy holenderskiego malarza Jozef Israëlsa. Wnętrza, w których Rembrandt mieszkał i pracował, zostały odtworzone między innymi na podstawie niektórych obrazów malarza lub jego uczniów.

Dom Anny Frank

Muzeum w Amsterdamie poświęcone Annie Frank, autorce Dziennika Anny Frank, która wraz z rodziną i czwórką znajomych ukrywała się w pokojach na tyłach budynku przed nazistowskimi prześladowaniami podczas II wojny światowej. Muzeum wystawia pamiątki związane z życiem Anny Frank i jej kryjówką (zwaną w holenderskim Achterhuis) oraz urządza wystawy dotyczące przeróżnych form dyskryminacji i prześladowań.W muzeum można obejrzeć Oscara, którego Shelley Winters otrzymała za rolę Petronelli van Daan w filmie Pamiętnik Anny Frank i przekazała muzeum.

Ajax Museum

Muzeum klubu Ajax Amsterdam mieszczące się na obiekcie Amsterdam ArenA zawierające wiele bogatych źródeł dokumentujących historię najbardziej zasłużonego holenderskiego klubu piłkarskiego. Obejrzeć w nim można zarówno trofea, koszulki jak również bogatą kolekcję archiwalnych zdjęć i dokumentów. Obowiązkowy punkt zwiedzania miasta zarówno dla fanów Ajaxu jak również każdego miłośnika piłki nożnej.

Muzea to nie jedyne obiekty, które przyciągają do miasta takie rzesze turystów. W mieście znajduje się wiele zabytkowych kościołów min. Oud Kerk zbudowany 1400 roku, Nieuwe Kerk oraz Westkerk, zaprojektowany przez Hendricka de Keysera, którego budowę ukończono w 1671 roku.

Poza tym w Amsterdamie znajdują się piękne mosty. Najbardziej znany z nich to Marger Brug oraz łączący rembrandtplein z obszarem Waterlooplain - Baluwe Brug. W całym mieście rozsiane są dodatkowo pochodzące z różnych okresów kamienice, min charakterystyczne pochylone w różne strony z powodu podmokłego gruntu.

Dla miłośników muzyki nie lada gratkę stanowią hale koncertowe min. Paradiso, Melkweg, Concertgebouw, heineken Music Hall, Stopera. Ciekawą rzeczą jest też kilka szlifierni diamentów znajdujących się w mieście, które również są otwarte dla turystów oraz jedna z wizytówek Amsterdamu – Browar Heineken, produkujący jedną z najbardziej znanych marek piwa na świecie.

Dodatkowo klimat miasta poczuć można spacerując po wielu placach znajdujących się w ważnych miejscach Amsterdamu. Wystarczy wspomnieć tu Museumplein, Leidseplein, Koningsplein, The Dam.

Swoistą wizytówką miasta wynikającą z nizwykle liberalnych przepisów i prawa holenderskiego jest dzielnica de Wallen i znajdujący się tam znany na całym świecie Red Light District (Dzielnica Czerwonych Latarni). Jest to miejsce gdzie małe, często jednopokojowe mieszkania wynajmują prostytutki, które świadczą tam usługi turystom, jak również mieszkańcom Amsteradmu. Nazwa dzielnicy pochodzi od podświetlonych na czerwono okienek wystawowych, w których to panie prezentują swoje wdzięki. Życie nocne w tym miejscu (podobnie jak w okolicach Leidseplein kończy się praktycznie dopiero nad ranem. Są miejsca uczęszczane przez spacerujących turystów, obserwujących oświetlone na czerwono okna z prostytutkami. Prostytucja jest legalna w Holandii od 1815 roku. Prostytutki są regularnie badane przez lekarzy a od 1996 roku płacą podatki. Z 25 tysięcy amsterdamskich prostytutek, połowa z nich przyjeżdża z zagranicy, wiele z nich nielegalnie. Umieszczenie prostytucji w oknach wystaw ma za sobą politykę do wyeliminowania nierządu z ulic miasta, do specjalnie do tego wyznaczonych i kontrolowanych miejsc.

W okolicznych coffeeshopach legalnie można użyć marihuany lub haszyszu. Amsterdam znany ze swojego liberalnego prawa nazywany jest także niekiedy Gejowską Stolicą Europy.

W mieście w ciągu całego roku odbywa się wiele ciekawych wydarzeń społeczno kulturalnych , które także są sporą zachętom dla spragnionych rozrywki turystów. Wystarczy wspomnieć tu odbywający się 30 kwietnia Dzień Królowej. Upamiętnia to dzień urodzin byłej królowej Juliany oraz dzień przekazania władzy królowej Beatrix. W lipcu odbywa się Holland Festival, który propaguje szeroko pojętą kulturę holenderską. Sierpień to czas Amsterdam Pride – dużej parady propagującej kulturę gejowską oraz Amsterdam Tournament, corocznego turnieju piłkarskiego z udziałem Ajaxu oraz 3 innych czołowych klubów świata. W październiku odbywa się maraton Amsterdamski, jeden z większych w Europie.

Transport:

Około 18 km na południowy zachód od Amsterdamu znajduje się obsługujący to miasto port lotniczy Schiphol. Lotnisko ważne jest nie tylko pod względem transportowym, ale także gospodarczym – zatrudnionych jest tu 57 tysięcy osób, a pośrednio dodatkowe 50 tysięcy. Schiphol to czwarte co do wielkości lotnisko w Europie i 11 na świecie, a pod względem liczby pasażerów – czwarte w Europie.

W mieście znajduje się znaczący węzeł kolejowy, który dziennie obsługuje około 280 tysięcy pasażerów, co oznacza, że jest to najruchliwszy dworzec w Holandii. Stąd odjeżdżają pociągi międzynarodowe – do Belgii, Francji, Niemiec i Szwajcarii.

Do wszystkich części miasta można dotrzeć korzystając z transportu publicznego, obsługiwanego przez Gemeentelijkvervoerbedrijf (GVB), Connexxion, Arriva i Nederlandse Spoorwegen. Są to linie autobusowe, tramwajowe i metro. Piesi i rowerzyści mogą też skorzystać z bezpłatnej przeprawy przez IJ. Tramwaje jeżdżą w Amsterdamie od 1900 roku, autobusy od 1925 roku, a od 1977 roku kursuje metro, którego sieć ze względu na położenie miasta nie jest zbyt rozbudowana.

Około 30% całego ruchu w centrum miasta odbywa się na rowerach. Jest ich w Amsterdamie około 600 tysięcy (można nawet skorzystać z usług rowerowych taksówek). Większość ulic ma wyznaczoną drogę rowerową, w mieście jest także wiele parkingów dla rowerów. Rocznie około 80 000 tych jednośladów zostaje skradzionych, a 25 tysięcy wpada do amsterdamskich kanałów. W Amsterdamie popularne są, zwłaszcza wśród turystów autobusy wodne.

Amsterdam - mapa:

Amsterdam - z lotu ptaka: